ندوه / دکتر علیرضا باوندیان

باکه گویم که در این نقش چهامی بینم  

________________________________ 

 

نماد ؛ تصوير رساننده معاني سري و رمزي مي باشد. نمادهاي هنري تا زماني ماندگار باقي مي مانند که آنچه بدان ارتباط داده مي شوند معني دار باقي بماند وقتي اين معاني ناپديد شد و يا اهميت خود را از دست داد آن شکل نيز يا ناپديد مي شود ويا اينکه معناي جديد کسب مي کند.  

در هنرو معماری اسلامي هر طرح و نقش علاوه بر مضمون وزيبايي ظاهري اش داراي يک معناي دروني نیزمي باشد که چشم جستجوگر بيننده از پس ظواهر زيبا بدنبال يافتن آن رمز دروني است: معنايي که به عالم باطن باز مي گردد.شکل ها و نمادهاي هنر مقدس اين رمزواره خود را هميشه به همراه دارند وهرزمان که بيننده با کنار گذاشتن و گذشتن از کنار حواس خود صورتهاي زيباي ظاهري را رها کند پي به زيبا يي ذاتي نقوش مي برد ؛چراکه دارای دوقطب درون ذات و برون ذات است. 

از نظر اسلام هنر الهي بيش از هر چيزي نشان دهنده وحدت الهي در جمال و نظم عالم است : وحدتي که مي توان آن را در هماهنگي و انسجام عالم کثرت و در نظم و توازن جهان مشاهده کرد . 

استنتاج وحدت از جمال عالم همان حکمت است . هنراسلامی بیشترین قرابت و ارادت را به حکمت دارد. باسرانگشتان حکمت است که وصف نفسانی هنر آشکار می شود و میان عالم صغیر و عالم کبیر رابطه های وجد آمیز و پرخروش ایجاد می گردد. برای همین است که گفته اند حکیمان برای وصل آمده اند نه برای فصل. هنري از نظر اسلام مقدس به شمار مي آيد که از پس تمام زيبايي هاي دنيوي به روح مدد مي رساند تا از کثرت تشويش آميز رها گردد و راهي به سوي وحدت بي انتها بگشايد.

هنر مندي که خاطره نخستين خود را از جمال مطلق به همراه دارد سعي مي کند تا آنجا که ممکن است و محدوديت هاي هنري به او اجازه مي دهند آن خاطره را بر رخساره اثر خود زنده کند. هر چه بيشتر بتواند اين زيبايي را از درون خود به بيرون انتقال دهد اثر هنري او داراي اصالت بيشتري خواهد بود.  

شرط اصالت هنري در فرهنگ اسلامی اين است که هنرمند آگاه به دو اصل باشد:  ارزش وجودي خود و قاعده های پایدارسنت الهی . اعتصام به این دوسرچشمه بی پایان باعث می شود که اثر هنری پایان ناپذیر و مداوم گردد.

+ نوشته شده در شنبه 13 دی1393ساعت 20:27 توسط |

         آب انبار؛ جلوه معماریِ زادبومی   

______________________________ 

 

_______________________________________

آب ؛ همیشه نقشی اساسی در سرشت و سرنوشت معماری ایران داشته است. افزون بر ساختار اقلیمی خاص ایران که به آب همچون کیمیایی کمیاب و لذا مغتنم می نگریسته ، در باورهای فرهنگی ایرانیان بویژه در دوران اسلامی ، آب عنصری مقدس محسوب می شد. نه تنها در فرهنگ شفاهی که در فرهنگ مکتوب ایران با نمونه های ذوقی و بیانیه های ارزشی لطیفی در خصوص آب مواجه می شویم.   

 بیا تا قدر این نعمـت بدانیم         که در بحران بی آبی نمانیم 

 بیا از بهر حفظ آن بکوشیم          وجود آب را ارزش شماریم
 از این سـرمایه خوب الهی           برای نسل خود باقی گذاریم

 آب ، نماد رشد و رویش و روشنایی بوده است. جالب توجه اینکه برکه و برکت باهم دارای جناس هم هستند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در جمعه 12 دی1393ساعت 11:31 توسط |

مجسمه‌ شهری؛ معرفِ آرمان ها ، مبشرِروان ها 

 

 مجسمه شهری، برخلاف نقش برجسته ، که تنها ازیک سمت قابل رویت است حجمی سه بعدی و دارای فرم و بیان هنرمندانه می باشد كه از جهات مختلف قابل نظاره است موضوع مجسمه شهری معمولا پیكره یك انسان، حیوان، گیاه یا شی و جزیی از مبلمان شهری است كه خارج از فضای بسته قرار گرفته است. كاركرد اصلی مجسمه تزئین، هویت بخشی یا انتقال پیام  به ناظران است و نوعاً از مصالحی نظیر سنگ، بتن، فلز، چوب، فایبرگلاس ساخته می شود.

مهمترین وجه تمایز مجسمه‌های شهری با مجسمه‌هایی كه در فضای بسته قرار گرفته‌اند، آن است كه بینندگان مجسمه‌های فضای باز بیشتر، توالی و تعدد دیدار آنها بیشتر و تركیب ناظران آن متنوع‌تر است. به همین خاطر افرادی که حتی از توان داشتن موهبت خواندن و نوشتن هم بی بهره اند می توانند با ابعاد مختلف ساختاری و نمادین این مجسمه ها ارتباطی وسیع و وثیق برقرار کنند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در دوشنبه 17 آذر1393ساعت 9:30 توسط |

اسکیس : چگونه دیدن ، چگونه آفریدن ، چگونه ارائه کردن   

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

               

برای اسکیس تعاریف متعددی را می توا ن بیا ن کرد : اسکیس در حقیقت انجماد یک ایده درحال عبور از ذهن است .

اسکیس طراحی تند، سریع و ساده است . اسکیس یک ابزار است تا ما بتوانیم ایده ها و افکار درون ذهنمان را منصه ظهور برسانیم .

اسکیس باز گو کننده یک سلسله تفکرات است که در ذهن معمار یا طراح وجود دارد و از طریق فرآیند طراحی به واقعیت می پیوندد . اسکیس طراحی دست آزاد است ، دستی فارغ از هرگونه ابزار ،  جز قلم برای کشیدن ، دستی توانمند و هماهنگ با ذهن .


ادامه مطلب
+ نوشته شده در دوشنبه 21 مهر1393ساعت 21:10 توسط |

معماری در کویر یا معماری کویر؟

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

در لغت نامه دهخدا ، كويرهاي ايران ، درياهاي خشك شده اي تعريف شده است كه به تدريج آب آنها تبخير شده و اراضي بي حاصلي را تشكيل داده اند .
هواي كوير بسيار خشك است . درجه حرارت در شبانه روز بسيار متفاوت و از صفر در شب به حدود 60 درجه سانتيگراد در روز مي رسد و اين منجر به تخريب هائي در بخش هایي ازکویر كه داراي سطوح سنگي هستند می شود. مصالح عمده ساختماني كوير با عنایت به وفور خاک در منطقه خشت مي باشد . اين گِل باارزش كه همه ارزش های مربوط به مقاومت و ايستایي، عايق حرارتي و رطوبتي و توجيه اقتصادي و زیبایی را دارد ، در معماری کویر همواره حضور دارد. دراين کویر بناهایی وجود دارد که از پس هشتاد سال بی آنکه سقف آنها کمترین صدمه ای از بلایای طبیعی دیده باشند همچنان آب هاي سطح الارضي ناشي از باران را به پائين دست خود هدايت می کند.

معماری کویر ، محصول درایتمندی ِپیشینیانِ فهیم ما در حُسن بهره مندی از مواهب طبیعت در راستای استقرار مادی و استعلای روانی ایشان بود؛ معماری آنان بر فرمانهای دشوارِاقلیم گرم و خشک چیره می شد. آنان به طبیعت به عنوان مقیاس ، مدل و معلم می نگریستند و فرم ، فرآیندِ زایشِ فرم و مصالح را از او می گرفتند.

معماری کویر ؛ دارای مشی و مرام و منزلت نظری و کارکردی خاص خویش است. بنابراین هرآنچه در کویر احداث و ایجاد می شود اگرچه معماری در کویر است اما نمی تواند معماری کویر محسوب شود.

برغم شاخص های ارزشمند معماری کویر ، چرا معماری معاصر ما نمی تواند ازآورده های آن در چیره شدن برمشکلات زیست محیطی و رفاقت ممتد با طبیعت تجربه اندوزی کند؟

+ نوشته شده در چهارشنبه 19 شهریور1393ساعت 22:1 توسط |

رویکردهای ِروش شناختی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

کدام یک گزینه مناسبی برای پژوهش است؟ این پرسش مهم، چندین سال در متون درسی روش تحقیق و بحث های میان پژوهشگران مطرح بوده است. در این نوشتارکوتاه، در پی پاسخی برای این پرسش و یا طرح سوالی بهتر خواهم بود.

روزگاری پژوهشگران، شوق زیادی داشتند تا همانند علوم طبیعی(فیزیک و ...)، روش های کمی را در پژوهش های اجتماعی به کار گیرند و نتایج حاصل را بر اساس نظریه های موجود، تبیین و تفسیر کنند.

این رویکرد، موج اول در روش شناسی و سرآغازی برای تکامل روش شناختی علوم اجتماعی به معنی فراگیر آن بود. سال ها طول کشید تا پژوهشگران دریافتند، روش های کمی برای بررسی تمام ابعاد یک پدیده اجتماعی مناسب نیست. بنابر این، در پاسخ به نارسایی های روش شناسی کمی در شناخت واقعیت های اجتماعی، موج دوم روش شناسی پدید آمد: در موج دوم، پژوهشگران با بکارگیری روش های تحقیق کیفی، توجه خود را از لایه های بیرونی واقعیت اجتماعی به لایه های درونی تر منعطف نمودند. بر این اساس، دانش اجتماعی نیز، انعطاف پذیری بیشتری یافت. همزمان با تقویت رویکرد های کیفی در روش شناسی، شکافی نسبتاً عمیق میان پژوهشگران کمی و کیفی پدید آمد؛ پژوهشگران کمی، روش شناسان کیفی را بی منطق و روش شناسان کیفی آنها را کور نامیدند. تقابل و تعامل بین روش شناسان کمی و کیفی، منجر به پدید آمدن موج سوم در روش شناسی گردید؛ این موج تلفیق گرایی روش شناختی بود. روش شناسان تلفیق گرا، وقت خود را با بحث بر سر برتری روش های کمی یا کیفی، تلف ننمودند. آنها بر آن شدند تا بدون تاکید بر روشی خاص، طرحی نو در اندازند و با ترکیب روش های کمی و کیفی به شناخت عمیق تری از پدیده های پیچیده اجتماعی دست بیابند.

با این توصیف، اگر به پرسش آغازین برگردیم می توانیم پاسخ آن را با جایگزینی "و" به جای"یا" و حذف علامت سوال به دست آوریم و بگویم: روش تحقیق کمی"و" کیفی.

آیا موج چهارمی درروش شناختی در راه است؟

+ نوشته شده در یکشنبه 16 شهریور1393ساعت 0:47 توسط |

·       نسبت میان ِمراتب بنا و مراحل وجودی انسان 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

در وجود انسان، تنها آن بخش که متناسب با شرایط زمان و مکان است تغییر می‌کند، اما آن بخش دیگر که از حبس زمان و مکان آزاد است تغییر نمی‌کند. معماری با همین بخش وجود انسان تناسب دارد.

معماری شأنی از بناست که مشمول زمان و مکان نیست، ولی در لباس زمان و مکان ظهورعينی می‌یابد.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در سه شنبه 11 شهریور1393ساعت 22:47 توسط |

              آجر،اَجریا اُجرت معماری ایران ؟

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

اگر آتش را مهم ترين كشف بشر تا به امروز بدانيم و بناميم؛ آجر پس از اين رويداد شگفت انگيز ودر سرزمين هايي كه فقرمعادن سنگ داشته پديدار گشته است .

اختراعي كه همچنان بر تارك ِمعماري جهان مي درخشد و هنوز از پس عبور سده ها و هزاره ها ، جايگاهي بس مستحكم و ارزشمند دارد.تبيين جايگاه آجر در بناهاي ایران ، پرده از راز این ماده شگفت انگیز برخواهد داشت. مصالحي كه به كف با كفايت معماران و هنرمندان خراسان بزرگ اجري عظيم يافت . با پي جويي سرنوشت و عملكرد آجر در معماري ايران ، مي توان به رمزگشايي و تأويل شايسته اي از ماهيت معماري اين سرزمين رسيد.     


ادامه مطلب
+ نوشته شده در یکشنبه 9 شهریور1393ساعت 18:36 توسط |

مسجد زوزن خواف 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

روزی به زوزن رونقی در کار بودست     نقش عجب بر پنجه معمار بودست

در ميان اندامهاي درون شهری ، نيايشگاه هميشه جایگاه ويژه خود را داشته و از سازه های ديگر نمايان تر و چشمگير تر بوده است. از آنجا كه نيايشگاه بزرگترين ساختمان هرآبادی بوده در آغاز نيازی به نشان خاصی نداشته و خودبخود نگاه ونظر هرگذرنده ای را به سوی خود دعوت می كرده است. اما از پس گسترش آبادی ها با افراشتن درگاهها و نهادن ماهرخ و توق بر بلندترين جای آن مردمان به سمت نيايشگاه راهنمايی می شدند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در چهارشنبه 5 شهریور1393ساعت 0:11 توسط |