ندوه / دکتر علیرضا باوندیان

معماری در کویر یا معماری کویر؟

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

در لغت نامه دهخدا ، كويرهاي ايران ، درياهاي خشك شده اي تعريف شده است كه به تدريج آب آنها تبخير شده و اراضي بي حاصلي را تشكيل داده اند .
هواي كوير بسيار خشك است . درجه حرارت در شبانه روز بسيار متفاوت و از صفر در شب به حدود 60 درجه سانتيگراد در روز مي رسد و اين منجر به تخريب هائي در بخش هایي ازکویر كه داراي سطوح سنگي هستند می شود. مصالح عمده ساختماني كوير با عنایت به وفور خاک در منطقه خشت مي باشد . اين گِل باارزش كه همه ارزش های مربوط به مقاومت و ايستایي، عايق حرارتي و رطوبتي و توجيه اقتصادي و زیبایی را دارد ، در معماری کویر همواره حضور دارد. دراين کویر بناهایی وجود دارد که از پس هشتاد سال بی آنکه سقف آنها کمترین صدمه ای از بلایای طبیعی دیده باشند همچنان آب هاي سطح الارضي ناشي از باران را به پائين دست خود هدايت می کند.

معماری کویر ، محصول درایتمندی ِپیشینیانِ فهیم ما در حُسن بهره مندی از مواهب طبیعت در راستای استقرار مادی و استعلای روانی ایشان بود؛ معماری آنان بر فرمانهای دشوارِاقلیم گرم و خشک چیره می شد. آنان به طبیعت به عنوان مقیاس ، مدل و معلم می نگریستند و فرم ، فرآیندِ زایشِ فرم و مصالح را از او می گرفتند.

معماری کویر ؛ دارای مشی و مرام و منزلت نظری و کارکردی خاص خویش است. بنابراین هرآنچه در کویر احداث و ایجاد می شود اگرچه معماری در کویر است اما نمی تواند معماری کویر محسوب شود.

برغم شاخص های ارزشمند معماری کویر ، چرا معماری معاصر ما نمی تواند ازآورده های آن در چیره شدن برمشکلات زیست محیطی و رفاقت ممتد با طبیعت تجربه اندوزی کند؟

+ نوشته شده در چهارشنبه 19 شهریور1393ساعت 22:1 توسط |

رویکردهای ِروش شناختی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

کدام یک گزینه مناسبی برای پژوهش است؟ این پرسش مهم، چندین سال در متون درسی روش تحقیق و بحث های میان پژوهشگران مطرح بوده است. در این نوشتارکوتاه، در پی پاسخی برای این پرسش و یا طرح سوالی بهتر خواهم بود.

روزگاری پژوهشگران، شوق زیادی داشتند تا همانند علوم طبیعی(فیزیک و ...)، روش های کمی را در پژوهش های اجتماعی به کار گیرند و نتایج حاصل را بر اساس نظریه های موجود، تبیین و تفسیر کنند.

این رویکرد، موج اول در روش شناسی و سرآغازی برای تکامل روش شناختی علوم اجتماعی به معنی فراگیر آن بود. سال ها طول کشید تا پژوهشگران دریافتند، روش های کمی برای بررسی تمام ابعاد یک پدیده اجتماعی مناسب نیست. بنابر این، در پاسخ به نارسایی های روش شناسی کمی در شناخت واقعیت های اجتماعی، موج دوم روش شناسی پدید آمد: در موج دوم، پژوهشگران با بکارگیری روش های تحقیق کیفی، توجه خود را از لایه های بیرونی واقعیت اجتماعی به لایه های درونی تر منعطف نمودند. بر این اساس، دانش اجتماعی نیز، انعطاف پذیری بیشتری یافت. همزمان با تقویت رویکرد های کیفی در روش شناسی، شکافی نسبتاً عمیق میان پژوهشگران کمی و کیفی پدید آمد؛ پژوهشگران کمی، روش شناسان کیفی را بی منطق و روش شناسان کیفی آنها را کور نامیدند. تقابل و تعامل بین روش شناسان کمی و کیفی، منجر به پدید آمدن موج سوم در روش شناسی گردید؛ این موج تلفیق گرایی روش شناختی بود. روش شناسان تلفیق گرا، وقت خود را با بحث بر سر برتری روش های کمی یا کیفی، تلف ننمودند. آنها بر آن شدند تا بدون تاکید بر روشی خاص، طرحی نو در اندازند و با ترکیب روش های کمی و کیفی به شناخت عمیق تری از پدیده های پیچیده اجتماعی دست بیابند.

با این توصیف، اگر به پرسش آغازین برگردیم می توانیم پاسخ آن را با جایگزینی "و" به جای"یا" و حذف علامت سوال به دست آوریم و بگویم: روش تحقیق کمی"و" کیفی.

آیا موج چهارمی درروش شناختی در راه است؟

+ نوشته شده در یکشنبه 16 شهریور1393ساعت 0:47 توسط |

·       نسبت میان ِمراتب بنا و مراحل وجودی انسان 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

در وجود انسان، تنها آن بخش که متناسب با شرایط زمان و مکان است تغییر می‌کند، اما آن بخش دیگر که از حبس زمان و مکان آزاد است تغییر نمی‌کند. معماری با همین بخش وجود انسان تناسب دارد.

معماری شأنی از بناست که مشمول زمان و مکان نیست، ولی در لباس زمان و مکان ظهورعينی می‌یابد.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در سه شنبه 11 شهریور1393ساعت 22:47 توسط |

              آجر،اَجریا اُجرت معماری ایران ؟

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

اگر آتش را مهم ترين كشف بشر تا به امروز بدانيم و بناميم؛ آجر پس از اين رويداد شگفت انگيز ودر سرزمين هايي كه فقرمعادن سنگ داشته پديدار گشته است .

اختراعي كه همچنان بر تارك ِمعماري جهان مي درخشد و هنوز از پس عبور سده ها و هزاره ها ، جايگاهي بس مستحكم و ارزشمند دارد.تبيين جايگاه آجر در بناهاي ایران ، پرده از راز این ماده شگفت انگیز برخواهد داشت. مصالحي كه به كف با كفايت معماران و هنرمندان خراسان بزرگ اجري عظيم يافت . با پي جويي سرنوشت و عملكرد آجر در معماري ايران ، مي توان به رمزگشايي و تأويل شايسته اي از ماهيت معماري اين سرزمين رسيد.     


ادامه مطلب
+ نوشته شده در یکشنبه 9 شهریور1393ساعت 18:36 توسط |

مسجد زوزن خواف 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

روزی به زوزن رونقی در کار بودست     نقش عجب بر پنجه معمار بودست

در ميان اندامهاي درون شهری ، نيايشگاه هميشه جایگاه ويژه خود را داشته و از سازه های ديگر نمايان تر و چشمگير تر بوده است. از آنجا كه نيايشگاه بزرگترين ساختمان هرآبادی بوده در آغاز نيازی به نشان خاصی نداشته و خودبخود نگاه ونظر هرگذرنده ای را به سوی خود دعوت می كرده است. اما از پس گسترش آبادی ها با افراشتن درگاهها و نهادن ماهرخ و توق بر بلندترين جای آن مردمان به سمت نيايشگاه راهنمايی می شدند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در چهارشنبه 5 شهریور1393ساعت 0:11 توسط |

تاريخچه مجسمه‌سازی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

اثری از آندریاس بوتا / هنرمند اهل دوربان ( آفریقای جنوبی )

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تاريخچه مجسمه‌سازی به اولين ساخته‌های دست بشر بازمی گردد؛ يعني انسان‌های نخستين كه به ساختن ظروف مستعمل پرداختند و به مرور زمان  دريافتند که اين ظروف لازم است زيبا هم باشد. 

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در یکشنبه 2 شهریور1393ساعت 22:34 توسط |

گونه شناسی مطالعات طراحی   از تئوری تا ارائه

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱-   هدف گذاری

۲-    مطالعات مفهومی

2-1- مطالعات پايه ( بنيادی )

در اين بخش به مطالعاتي پرداخته مي شود كه ارتباط مستقيم با موضوع دارد. محقق در اينجا مي كوشد تا اطلاعات مورد نظر خود را از شيوه هاي مختلف اعم از مطالعات كتابخانه اي يا ميداني به دست آورد تا به اين وسيله بتواند تصوير روشني از موضوع مورد نظرخودبه دست آورد.

2-2- مطالعات تكميلی

در اين بخش به مطالعاتي پرداخته مي شود كه ارتباط مستقيم با موضوع ندارد ؛ اما مي تواند به تقويت و تنوير مطالعات پايه اي كمك كند.

3.      مطالعات تطبيقی

در اين بخش محقق در راستاي مطالعات پيشين مي كوشد تا نمونه هاي عيني و مصداقي موضوع مورد نظر خود را بيابد و خصايص هركدام را مطالعه كند.

4.      مطالعات زمينه ( بستر)

در اين بخش محقق در بستر اصلي موضوع مورد نظر خود قرار دارد. او با الهام ازطرح تفصيلي ( كه رويكردي آتي به مكان مورد نظربا توجه به رفتار معماري و شهرسازي از پيش معين شده دارد) و طرح هادي ( كه استعداد الحاق به طرح تفصيلي دارد ) و با توجه به برهان هاي كسب شده ، دقيقاً كالبد دروني و معنوي طرح مورد نظر خود را مشخص مي سازد.

5.      مبانی طرح

5- 1- مبانی عمومی طرح

5-1-1-  ارائه برنامه فيزيكی

5-1-2- آناليز و لكه گذاری

5-2- مبانی خاص طرح

دراين بخش كه اوج فرديت خلاقه معمار صورت مي گيرد بضاعت ها و توانمنديهاي ذوقي و نظري معمار جلوه گرمي شود . مهم ترين تفاوت ها و تمايزهاي ميان آثار معماري در همين بخش صورت مي گيرد. تاآنجا كه اهداف وموضوعات يگانه به گونه هاي عيني متمايزازهم بروز پيدا مي كند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

+ نوشته شده در یکشنبه 26 مرداد1393ساعت 22:35 توسط |

حقیقت و هنر

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

سیمای حقیقت در آینه هنر، صورتی دیگرازعالم خاک وبُعدی تازه ازعالم وآدم است.

--------------------------------------------------------------------------------

هنروشعور، ازیک ریشه اند ، پس هنرنوعی آگاهی است وآگاهی درصمیم ذات هستی انسان ، روان است . هنراسلامی افزون بر ابعاد زیبا شناختی وسیع خود شعف آگاهی انسان از حقیقت هستی را نیز ترویج می کند. این هنر می کوشد تا مخاطب خود را با حقیقت دین مأنوس سازد ودر فروغ این انس فراگیر ، وی را به معرفت حضوری از دین دعوت کند.

 لذا معرفی شایسته و موثر کارویژه های اعتقادی هنراسلامی در برانگیختن فطرت سلیم هنرمندان امروز جهان اسلام برای پی جویی داشته های دیرین خویشتن بسی ضروری می نماید.زیرا یکی از مشکلات مهم امروز کشورهای جهان اسلام کم توانی و ناتوانی ایشان در چالش هنری و رسانه ای با غرب فکری است .

تفکر لیبرال دموکراسی حاکم بر سرزمین های فکری هنرمندان مسلمان باعث شده است تا ایشان از بنیان های اصیل هویتی خود بازمانند و تأسی و تمسک به یافته های غرب فکری را ملاک پویایی پدیده های هنری بدانند. نحله های هنری نوظهور که نوعاً بعد از جنگ جهانی دوم در عالم هنر به وجود آمد باعث شد تا هنرمندان تحرک صوری ، تفنن و توهم را به جای تقرب و توکل و تشرف به عالم معنی برگزینند.

+ نوشته شده در یکشنبه 12 مرداد1393ساعت 23:33 توسط |

     مدرنیته و معماری معاصر ایران
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

یکی از بارزترین خصایص فرهنگی فلسفه معاصر پدیده مدرنیته و به عنوان سبک تفکر مدرنیسم است. اگر به علوم، فنون و هنرهای مختلف با دیدی محققانه نگریسته شود، به راحتی می توان رد پای تفکر مدرن را در آن مشاهده کرد.
لغت مدرنیسم با ریشه یونانی، نخستین بار، قرن ششم میلادی از کلمه Modo یعنی تازگی استخراج شد و در نهایت به معنای تازگی به کار رفت. لغت مدرنوس، مربوط به آثار هنرمندانی می شد که به شکلی نو و بدون توجه به سابقه هنری با خلاقیت های تازه، آثار جدیدی را خلق می کردند.



ادامه مطلب
+ نوشته شده در چهارشنبه 20 فروردین1393ساعت 14:44 توسط |